1ـ حرکت ابرها: ابتدا ابرها با نيروي باد به حركت در مي آيند، قطعه هاي پراكنده و كوچك كه كومولوس نام دارند با نيروي باد به يكديگر فشرده شده و در يك منطقه تجمع مي يابند و ابرهاي كومولونيموس را مي سازند.
2ـ اتصال: ابرهاي كوچكتر به يكديگر متصل و ابرهاي بزرگتر را تشكيل مي دهند.
3ـ تراكم و انبوه شدن: وقتي ابرهاي كوچكتر به هم مي پيوندند و ابرهاي بزرگتر را مي سازند در ابرهاي بزرگ حركت و رشد عمودي به سمت بالا صورت گرفته كه اين پديده در مركز ابرها بيشتر از لبه ها و كناره هاي آن رخ مي دهد و بعد از اين رشد رو به بالا موجب كشيده شدن توده ابر به بالا و رسيدن به ناحيه سردتر اتمسفر (جو) كه محل تشكيل قطره هاي آب و تگرگ است مي شود. و قطره هاي آب و تگرگ، بزرگتر و سنگين تر شده و حركت رو به بالاي آنها متوقف مي شود و به صورت قطره هاي باران و تگرگ فرود مي آيند.
«آيا نديدي كه خدا ابرها را از هر طرف براند تا به هم بپيوندد و باز انبوه و متراكم سازد، آنگاه بنگري قطرات باران از ميان ابر فرو ريزد و نيز از جبال و كوه ابر آسمان تگرگ فرو ريزد كه آن به هر كه خدا خواهد اصابت كند و از هر كه خواهد بازدارد (تا تگرگش زيان نرساند) و روشني برق چنان مي تابد كه خواهد روشني ديده ها را از بين ببرد.» (سوره نور ـ آيه 43)

مترولوژيستها (هواشناسان) تنها در دهه هاي اخير با كمك وسايل پيشرفته مانند هواپيما، ماهواره، كامپيوتر، بالون و ...... به مطالعه بادها، جهت آنها و اندازه گيري رطوبت، تغييرات آن رطوبت، تعيين سطح فشار اتمسفر، تغييرات آن پرداخته و به جزئيات شكل گيري ابرها و ساختمان و نحوه عمل ابرها پي برده اند.

آيه مذكور پس از باران و ابر در مورد تگرگ و برق صحبت مي كند:
خداوند از كوههاي آسمان (ابر) تگرگ فرو ريزد كه به هر كه خدا خواهد اصابت كند و از هر كه خواهد باز دارد و روشني برق چنان بتابد كه خواهد روشني ديده ها را از بين ببرد. (سوره نور ـ آيه 43)
مترولوژيستها (هواشناسان) دريافته اند كه ابرهاي كومولونيمبوس كه حامل تگرگ هستند تا ارتفاع 25000 الي 30000 پا (فوت) (7/4ـ7/ 5مايل) مي رسند شبيه رشته كوههايي مانند آنچه در قرآن آمده: « او تگرگ را از رشته كوههاي (ابرهاي حجيم و پر ارتفاع) در دل اسمان فرو فرستاد.»
حال اين سوال مطرح مي شود كه چرا در اين آيه گفته شده« برق و نورش»؟ و منظور اينكه برق و نور به تگرگ نسبت داده شده چه مي تواند باشد؟ آيا به اين معني است كه تگرگ عامل مهم توليد برق است؟ اجازه دهيد آنچه در كتاب «مترولوژي امروز» هوا شناسي گفته شده را ذكر كنيم.

همين كه تگرگ از قسمت سرد و يخچالي ابر فرو مي ريزد يعني همان جايي كه بلورهاي يخ در آن تشكيل مي شود، ابرها باردار مي شوند و قطره هاي آب با تگرگ به هم برخورد كرده يخ مي زنند و باقي مانده گرماي خود را از دست مي دهند. سطح تگرگ گرمتر از اطراف خود بلور است. وقتي تگرگ با بلور يخ مجاور و مماس مي شود يك پديده مهم رخ مي دهد. كلاً الكترونها هميشه از ناحيه سردتر به نقطه گرمتر حركت مي كند. در همين حال وقتي قطره هاي خيلي سرد و يخ زده در تماس با يك دانه تگرگ قرار مي گيرند همين پديده رخ مي دهد و از اين رو تگرگها بار منفي گرفته و قطرات بسيار سرد يخ بار مثبت مي گيرند و در برخورد با تگرگ خرد و متلاشي مي شوند حال ذرات خرده شده يخ سبكتر شده و به لايه هاي بالايي ابر صعود مي كنند و تگرگ با بار منفي باقي مانده و در لايه هاي زيرين و بستر ابر قرار مي گيرد. بنابراين لايه هاي زيرين ابر كلاً داراي بار منفي بوده و سپس اين بار منفي به صورت برق به زمين تخليه مي گردد.
نتيجه مي گيريم كه تگرگ نقش مهمي در توليد و ايجاد برق دارد.
كل اين اطلاعات در سالهاي اخير بدست آمده است اصولاً تا 1600 بعد از ميلاد نظرات ارسطو در هواشناسي (مترولوژي) مطرح و غالب بوده است، مثلاً او معتقد بود كه اتمسفر داراي دو نوع هوا است، هواي مرطوب و هواي خشك و رعد صداي حاصل از برخورد هواي خشك با ابرهاي مجاور را مي دانست و برق و نور را حاصل از شعله ور شدن و سوختن هواي خشك با شعله ضعيف و نازك تعريف مي كرد و اينها عقايد هواشناسي بود كه در 1400 سال پيش يعني زمان نزول قرآن مطرح و غالب بود.

مرجع :

 http://www.cloudysky.ir/data/data0077.php